แพทย์เตือน 14 นามสกุล ที่มีความเสี่ยงจากภาวะดมยาสลบ

กรณีข่าวนักธุรกิจวัย 37 ปี เข้ารับการผ่าตัดศัลยกรรมจมูกและเหลาคางในคลินิกเสริมความงาม มูลค่ากว่า 480,000 บาท แต่เกิดอาการผิดปกติอย่างรุนแรงหลังดมยาสลบ จนต้องเข้ารักษาในห้อง ICU และมีค่ารักษาพยาบาลสูงกว่า 2 ล้านบาท ทำให้สังคมหันมาให้ความสนใจถึงความเสี่ยงจากการดมยาสลบมากขึ้น โดยแพทย์ผู้เชี่ยวชาญระบุว่าสาเหตุอาจเกี่ยวข้องกับภาวะ Malignant Hyperthermia ซึ่งเป็นภาวะรุนแรงที่พบได้ไม่บ่อย แต่สามารถเป็นอันตรายถึงชีวิตได้

ภาวะ Malignant Hyperthermia เป็นการตอบสนองผิดปกติของร่างกายต่อยาดมสลบหรือยาหย่อนกล้ามเนื้อบางชนิด ส่งผลให้ระบบเผาผลาญของกล้ามเนื้อทำงานผิดปกติอย่างเฉียบพลัน ทำให้อุณหภูมิร่างกายสูงขึ้นอย่างรวดเร็ว กล้ามเนื้อหดเกร็ง และระดับก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์ในเลือดสูงผิดปกติ หากไม่ได้รับการรักษาอย่างทันท่วงที อาจทำให้เซลล์กล้ามเนื้อสลายตัว เกิดภาวะเลือดเป็นกรด ไตวาย และอาจเสียชีวิตได้

นพ.สุรเวช น้ำหอม ศัลยแพทย์ตกแต่ง อธิบายว่า ภาวะนี้เกิดจากความผิดปกติของยีนที่ควบคุมการทำงานของแคลเซียมในเซลล์กล้ามเนื้อ เมื่อได้รับยาสลบบางชนิด เช่น Succinylcholine จะกระตุ้นให้แคลเซียมหลั่งออกมามากผิดปกติ ส่งผลให้กล้ามเนื้อหดตัวรุนแรงและเกิดความร้อนสะสมในร่างกาย

ผู้เชี่ยวชาญด้านวิสัญญีวิทยาระบุว่า ภาวะนี้พบได้ประมาณ 1 ใน 100,000 รายของผู้ที่ได้รับการดมยาสลบ แม้จะพบไม่บ่อย แต่ถือเป็นภาวะฉุกเฉินทางการแพทย์ โดยการรักษาที่สำคัญคือการหยุดยาสลบที่เป็นตัวกระตุ้นทันที และให้ยาต้านพิษเฉพาะทางชื่อ Dantrolene ทางหลอดเลือดดำ ซึ่งช่วยยับยั้งการหดตัวของกล้ามเนื้อและลดความรุนแรงของอาการ

ทั้งนี้ ยาดังกล่าวมีราคาสูงและมักถูกสำรองไว้ในโรงพยาบาลขนาดใหญ่ เนื่องจากภาวะนี้เกิดขึ้นไม่บ่อย ทำให้บางสถานพยาบาลอาจไม่ได้สำรองยาไว้ในปริมาณมาก

นอกจากนี้ นพ.กิตติธัช สินพิพัฒน์พร แพทย์ผู้เชี่ยวชาญด้านความงาม เปิดเผยว่า ภาวะ Malignant Hyperthermia สามารถถ่ายทอดทางพันธุกรรมได้ และในประเทศไทยเคยมีรายงานผู้ป่วยจากบางตระกูล โดยมีการเผยแพร่รายชื่อนามสกุลที่เคยพบความเสี่ยง ได้แก่ จิวเยี่ยน, ทิพยไกรสร, เพ็ชรงาม, อินเทพ, แป้นขอม, ต๊อดแก้ว, เจริญดง, โพธิเดช, มาวงศ์, แก่นจันทร์โส, ปรางทอง, อ่อนนภา, กลมกลิ้ง และ อุ้ยน้ำเที่ยง

อย่างไรก็ตาม ผู้เชี่ยวชาญย้ำว่า ประเด็น “14 นามสกุลเสี่ยง” เป็นเพียงข้อมูลจากบางครอบครัวที่เคยมีรายงานเท่านั้น ในทางการแพทย์ไม่ได้ใช้ “นามสกุล” เป็นเกณฑ์ในการวินิจฉัย เนื่องจากความผิดปกติของยีนสามารถเกิดขึ้นได้กับหลายครอบครัว และบุคคลทั่วไปก็อาจมีความเสี่ยงได้เช่นกัน

ด้าน ศ.นพ.สมรัตน์ จารุลักษณานันท์ จากภาควิชาวิสัญญีวิทยา คณะแพทยศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย แนะนำว่า ก่อนเข้ารับการผ่าตัด ผู้ป่วยควรแจ้งข้อมูลสุขภาพและประวัติครอบครัวกับวิสัญญีแพทย์อย่างละเอียด โดยเฉพาะหากมีญาติที่เคยเกิดภาวะแทรกซ้อนรุนแรงจากการดมยาสลบ เพื่อให้แพทย์ประเมินความเสี่ยงและเลือกวิธีระงับความรู้สึกที่เหมาะสม เช่น การใช้ยาชาเฉพาะที่แทนการดมยาสลบในบางกรณี

แม้ภาวะ Malignant Hyperthermia จะพบได้เพียงประมาณ 1 ใน 100,000 ราย แต่ก็ถือเป็นภัยเงียบที่ควรตระหนักก่อนการผ่าตัด และการแจ้งประวัติสุขภาพรวมถึงประวัติครอบครัวกับทีมแพทย์ทุกครั้ง จะช่วยลดความเสี่ยงและเพิ่มความปลอดภัยให้กับผู้ป่วยได้มากขึ้น.

ขอขอบคุณที่มาจาก : Salilathip Thippayakraisorn