เปิดถ้อยแถลง จากเอกอัครราชทูตไทย ชี้แจง UNSC กรณีชายแดนไทย-กัมพูชา

   ถ้อยแถลงโดย นายเชิดชาย ใช้ไววิทย์ เอกอัครราชทูตและผู้แทนถาวรของประเทศไทยประจำสหประชาชาติ ในการประชุมส่วนตัวของคณะมนตรีความมั่นคงแห่งสหประชาชาติ (UNSC) ภายใต้หัวข้อ “ภัยคุกคามต่อสันติภาพและความมั่นคงระหว่างประเทศ” เมื่อวันที่ 25 กรกฎาคม 2568 ที่ห้องประชุมคณะมนตรีความมั่นคง สำนักงานใหญ่สหประชาชาติ, นครนิวยอร์ก

ผมขอแสดงความขอบคุณเป็นอย่างสูงที่ท่านได้จัดการประชุมครั้งนี้ และขอขอบคุณผู้ช่วยเลขาธิการใหญ่ Khiari สำหรับการบรรยายสรุปอันมีคุณค่าของท่าน เป็นสิทธิพิเศษและเกียรติยศของผมเสมอมาที่ได้กล่าวต่อคณะมนตรีความมั่นคง อย่างไรก็ตาม ด้วยความเสียใจอย่างสุดซึ้ง วันนี้ผมถูกบังคับให้ต้องกล่าวถึงสถานการณ์ที่ร้ายแรงที่สุด – การรุกรานที่ไม่มีการยั่วยุจากกัมพูชาคุกคามอธิปไตย บูรณภาพแห่งดินแดน และที่สำคัญที่สุดคือชีวิตของพลเรือนผู้บริสุทธิ์ของประเทศไทย ซึ่งเป็นประเทศที่มุ่งมั่นในสันติภาพ ดังที่พวกเราทุกคนในห้องนี้ทราบดี

ขอให้ผมกล่าวอย่างตรงไปตรงมา ประเทศไทยถือว่ากัมพูชาเป็นเพื่อนบ้านใกล้ชิดและเป็นสมาชิกที่ใกล้ชิดของครอบครัวอาเซียนมาโดยตลอด นับตั้งแต่เอกราชของกัมพูชาในปี พ.ศ. 2496 ประเทศไทยได้ทุ่มเทความพยายามอย่างไม่ลดละในการสนับสนุนกระบวนการสันติภาพ การสร้างชาติและการพัฒนาผ่านข้อตกลงปารีสในปี พ.ศ. 2534 และการเข้าเป็นสมาชิกอาเซียนของกัมพูชาในปี พ.ศ. 2542 ตลอดหลายทศวรรษที่ผ่านมา ประเทศทั้งสองของเราได้ร่วมมือกันด้วยเจตนาดีเพื่อประโยชน์ร่วมกันของประชาชนของเรา

แต่ในกรณีของความสัมพันธ์กับเพื่อนบ้านใด ๆ ก็ตาม ประเทศไทยและกัมพูชามีส่วนแบ่งที่เป็นธรรมในความท้าทายและความแตกต่าง และในขณะเช่นนี้เองที่การเจรจา ไม่ใช่ความรุนแรง ต้องมีชัย นี่คือเหตุผลที่เรามาอยู่ที่นี่ในห้องนี้ในวันนี้

เมื่อวันที่ 28 พฤษภาคม ได้เกิดการปะทะเล็กน้อยขึ้นที่ชายแดนระหว่างประเทศไทยและกัมพูชา ในขณะนั้น ทหารไทยกำลังปฏิบัติภารกิจลาดตระเวนตามเส้นทางที่กำหนดไว้ในเขตแดนของประเทศไทย เพื่อตอบโต้การยิงที่ไม่มีการยั่วยุโดยกองกำลังทหารกัมพูชาเข้าสู่ดินแดนไทย กองกำลังไทยถูกบังคับให้ใช้มาตรการป้องกันตนเองอย่างเหมาะสมและได้สัดส่วน โดยสอดคล้องกับกฎหมายระหว่างประเทศ ประเทศไทยเชื่อเสมอว่าช่องทางทวิภาคีเป็นวิธีการที่มีประสิทธิภาพที่สุดในการแก้ไขปัญหาดังกล่าว และเราได้ขอให้มีการประชุมคณะกรรมาธิการร่วมชายแดน (JBC) ดังที่ผู้บรรยายได้กล่าวถึง เพื่อหารือเกี่ยวกับปัญหากับกัมพูชา ซึ่งการประชุมดังกล่าวได้จัดขึ้นจริงเมื่อวันที่ 14 มิถุนายน ที่กรุงพนมเปญ

แม้จะมีความพยายามอย่างต่อเนื่อง เมื่อวันที่ 16 และ 23 กรกฎาคม กำลังพลทหารไทยได้เหยียบกับระเบิดในระหว่างการปฏิบัติภารกิจลาดตระเวนในเขตแดนของประเทศไทยเอง ผลก็คือ มีทหารสองนายได้รับบาดเจ็บสาหัส ซึ่งนำไปสู่การทุพพลภาพถาวร ในขณะที่อีกสองนายได้รับบาดเจ็บสาหัสเช่นกัน หลักฐานยืนยันว่ากับระเบิดถูกฝังในพื้นที่ที่เคยปลอดระเบิดมาก่อน ท่านอาจจะตระหนักว่าประเทศไทยได้ทำลายกับระเบิดต่อต้านบุคลากรทั้งหมดแล้ว รวมถึงที่ถูกเก็บไว้เพื่อการวิจัยและฝึกอบรม ตั้งแต่ปี 2562

ในทางตรงกันข้าม จากรายงานความโปร่งใสของกัมพูชาเองเมื่อเดือนธันวาคมปีที่แล้ว กัมพูชายังคงเก็บกับระเบิดประเภทนี้ไว้ นี่เป็นการละเมิดกฎหมายระหว่างประเทศอย่างโจ่งแจ้ง โดยเฉพาะอย่างยิ่งอนุสัญญาว่าด้วยการห้ามใช้กับระเบิดต่อต้านบุคคล หรือที่รู้จักกันในชื่ออนุสัญญาออตตาวา ซึ่งประเทศไทยและกัมพูชาเป็นรัฐภาคี โดยขัดต่อเจตนารมณ์ของปฏิญญาเสียมราฐ-อังกอร์ที่ลงนามในเดือนพฤศจิกายน 2567

จากสถานการณ์ที่ร้ายแรงนี้ ประเทศไทยได้ส่งจดหมายสองฉบับถึงประธานการประชุมรัฐภาคีครั้งที่ 22 ของอนุสัญญา โดยให้รายละเอียดของเหตุการณ์และประณามการกระทำเหล่านี้อย่างรุนแรงที่สุดว่าเป็น การจงใจละเมิดอธิปไตยและบูรณภาพแห่งดินแดนของเรา ยิ่งไปกว่านั้น ประเทศไทยได้ส่งจดหมายถึงเลขาธิการสหประชาชาติเพื่อขอคำชี้แจงจากรัฐบาลกัมพูชาตามมาตรา 8 วรรค 2 ของอนุสัญญาดังกล่าว

จากนั้น เมื่อวันที่ 24 กรกฎาคม เวลา 08.20 น. กองกำลังกัมพูชาได้เปิดฉากยิงปืนใหญ่หนักเข้าใส่ฐานทัพไทยที่ตำบลตาโมกข์ ตม. สุรินทร์ หลังจากนั้นไม่นาน กองกำลังกัมพูชาก็เปิดฉากโจมตีพลเรือนอย่างไม่เลือกหน้าในพื้นที่ชายแดนไทยสี่จังหวัด ได้แก่ บุรีรัมย์, สุรินทร์, ศรีสะเกษ และอุบลราชธานี การกระทำที่เลือกปฏิบัติ ผิดกฎหมาย และไร้มนุษยธรรมนี้ – และขอให้ผมเน้นย้ำคำว่า การเลือกปฏิบัติ – การโจมตีด้วยอาวุธทำให้เกิด อันตรายร้ายแรงและความทุกข์ทรมานต่อพลเรือน มีพลเรือนสี่รายเสียชีวิต และอีกสี่รายได้รับบาดเจ็บสาหัส โครงสร้างพื้นฐานของพลเรือน รวมถึงโรงพยาบาลและโรงเรียน ก็ได้รับความเสียหายอย่างหนัก

จากข้อมูลเมื่อวันที่ 25 กรกฎาคม เวลา 09.00 น. ในช่วงที่โจมตี มีผู้เสียชีวิต 14 ราย และบาดเจ็บ 13 ราย ซึ่งอยู่ในภาวะวิกฤต ขออนุญาตให้ผมพูดซ้ำคำว่า “อย่ามองข้ามไป” [แสดงภาพผู้บาดเจ็บพลเรือน] เมื่อ 24 ชั่วโมงที่แล้ว โรงพยาบาล สถานีบริการน้ำมัน และพลเรือนถูกโจมตี ครอบครัวหนึ่ง ซึ่งไปซื้อของชำ ได้เข้าไปในร้านขายของชำแห่งนี้ แม่และลูกสามคนไม่เคยออกมาอีกเลย อย่ามองข้ามไป ผู้คนกว่า 130,000 คนต้องอพยพออกจากบ้าน

การอ้างคำกล่าวของผู้แทนถาวรกัมพูชาที่กล่าวในการประชุมเดียวกันในส่วนนี้ ประเทศไทยขอประณามอย่างรุนแรงที่สุด การโจมตีอย่างไม่เลือกหน้าและไร้มนุษยธรรมของกัมพูชาต่อพลเรือน โครงสร้างพื้นฐานของพลเรือน และสิ่งอำนวยความสะดวกสาธารณะ – โดยเฉพาะโรงพยาบาล – ซึ่งละเมิดอนุสัญญาเจนีวา พ.ศ. 2492 โดยเฉพาะมาตรา 19 ของอนุสัญญาเจนีวาฉบับที่ 1 และมาตรา 18 ของอนุสัญญาเจนีวาฉบับที่ 4

การโจมตีและการใช้อาวุธที่ไม่มีการยั่วยุและไตร่ตรองไว้ล่วงหน้าเหล่านี้โดยกองกำลังกัมพูชา ถือเป็นการละเมิดอย่างร้ายแรงต่อมาตรา 2 วรรค 4 ของกฎบัตรสหประชาชาติ ซึ่งเราทราบดีว่าห้ามการใช้กำลังต่อบูรณภาพแห่งดินแดนหรือเอกราชทางการเมืองของรัฐ ซึ่งเป็นหลักการของความสัมพันธ์เพื่อนบ้านที่ดี การอยู่ร่วมกันอย่างสันติ และความสามัคคีของอาเซียน

แม้จะมีความอดทนอย่างที่สุด ประเทศไทยก็ถูกบังคับให้ต้อง กระทำเพื่อป้องกันตนเองภายใต้มาตรา 51 ของกฎบัตรสหประชาชาติ การตอบสนองของเราถูกจำกัดอย่างเคร่งครัดในขอบเขต ได้สัดส่วน และมุ่งเป้าไปที่การทำให้ภัยคุกคามที่กำลังจะเกิดขึ้นจากกองกำลังกัมพูชาเป็นกลางเท่านั้น มาตรการทั้งหมดมุ่งเป้าไปที่เป้าหมายทางทหารที่ชอบด้วยกฎหมาย โดยมีความพยายามทุกวิถีทางเพื่อหลีกเลี่ยงการทำร้ายพลเรือน

จุดยืนของประเทศไทยมีความชัดเจนและสอดคล้อง: เรายึดมั่นในหลักการไม่แทรกแซงกิจการภายในของรัฐ และเรายืนยันอีกครั้งถึง การเคารพอย่างเต็มที่ต่ออธิปไตยแห่งชาติและบูรณภาพแห่งดินแดน – หลักการที่ก่อให้เกิดรากฐานที่สำคัญของกฎหมายระหว่างประเทศและเสถียรภาพระดับภูมิภาค

ในฐานะประเทศที่รักสันติ ประเทศไทยปฏิเสธการใช้กำลังเป็นวิธีการแก้ไขข้อพิพาทระหว่างประเทศอย่างเด็ดขาด โดยยังคงมุ่งมั่นอย่างแน่วแน่ต่อการระงับข้อพิพาทอย่างสันติ โดยสอดคล้องกับกฎบัตรสหประชาชาติ ในช่วงสองเดือนที่ผ่านมา ประเทศไทยได้มีส่วนร่วมอย่างแข็งขันกับกัมพูชาผ่านกลไกทวิภาคีหลายประการ รวมถึงคณะกรรมาธิการร่วมชายแดน (JBC) ดังกล่าว โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อแก้ไขความแตกต่างและป้องกันการยกระดับ ดังนั้น คณะมนตรีจึงเสียใจอย่างยิ่งที่กัมพูชา จงใจบ่อนทำลายการเจรจาที่มีความหมาย และพยายามทำให้ปัญหาเป็นสากลเพื่อบรรลุวัตถุประสงค์ของตนเอง

เกี่ยวกับการกล่าวหาเรื่องความเสียหายที่เกิดขึ้นบริเวณโดยรอบและโครงสร้างของปราสาทพระวิหาร ผมขอเน้นย้ำอีกครั้งว่าประเทศไทยได้ใช้ในการป้องกันตนเองตามกฎหมายระหว่างประเทศ โดยยึดหลักการความแตกต่าง, สัดส่วน และความจำเป็นทางทหาร การกระทำที่ตอบสนองทั้งหมดถูกจำกัดอย่างเคร่งครัดอีกครั้งที่เป้าหมายทางทหารที่ชอบด้วยกฎหมาย

ไม่มีการแลกเปลี่ยนกระสุนปืนใดๆ ระหว่างกองทัพไทยและกัมพูชา เกิดขึ้นใกล้ปราสาทพระวิหาร เป้าหมายที่อยู่ใกล้ที่สุดอยู่รอบภูมะเขือ ซึ่งห่างจากปราสาทพระวิหารประมาณ 2 กิโลเมตร ตัวปราสาทเองอยู่นอกเส้นทางของปฏิบัติการทางทหารของไทย เป็นไปไม่ได้ที่กระสุนหรือสะเก็ดระเบิดจากการยิงปืนที่ภูมะเขือจะไปถึงหรือสร้างความเสียหายอย่างมีนัยสำคัญต่อปราสาทพระวิหาร

คำกล่าวที่กล่าวมาจึงไม่มีมูล ความเสียใจ และน่าผิดหวังอย่างยิ่ง มันเป็นเพียง การเผยแพร่ข้อมูลที่ผิด ประเทศไทยเรียกร้องให้กัมพูชาละเว้นจากการเผยแพร่ข้อมูลเท็จหรือข้อมูลที่ทำให้เข้าใจผิดซึ่งมีแรงจูงใจทางการเมืองหรือบิดเบือนมรดกทางวัฒนธรรม ดังนั้น เราจึงหวังอย่างจริงใจว่ากัมพูชาจะกระทำด้วยความสุจริตและยึดมั่นในพันธกรณีระหว่างประเทศเพื่อประกันการคุ้มครองมรดกทางวัฒนธรรม

เกี่ยวกับการใช้กระสุนพวง ประเทศไทยขอเน้นย้ำว่าการกระทำทางทหารของเรายึดหลักการ ความแตกต่าง, สัดส่วน และความจำเป็นทางทหาร กระสุนพวงถูกใช้เพื่อมุ่งเป้าหมายทางทหารโดยเฉพาะ ประเทศไทยเรียกร้องให้กัมพูชา ยุติความเป็นปรปักษ์และการกระทำที่เป็นการรุกรานทั้งหมดทันที และ กลับสู่การเจรจาด้วยความสุจริตขอบคุณครับ